ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Paris’te gerçekleştirilen G7 zirvesinde Başkan Donald Trump’ın yeni İran stratejisini aktararak askeri taarruz veya uzlaşma yerine Tahran yönetimini ekonomik kısıtlamalar ve yaptırımlarla zayıflatmayı esas alan üçüncü bir yolun tercih edildiğini duyurdu.
İran ile yaşanan askeri gerilimin Kongre ara seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti cephesinde oy kaybına yol açarak Beyaz Saray üzerinde siyasi baskı oluşturduğu belirtildi. Axios’a konuşan üç yetkili, Rubio’nun mevkidaşlarına yaptığı bilgilendirmede Trump’ın yeni bir çatışma başlatmak ya da uzlaşmaya varmak seçenekleri yerine ekonomik boğma politikasını onayladığını aktardı.
Yönetim kademesinde İsrail tarafı operasyonların sürmesini savunurken Körfez ülkelerinin büyük bölümü yeni askeri girişimlere karşı tavır aldı. Beyaz Saray’da Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüşen Trump, Tahran’a yönelik operasyon ihtimalini düşük gördüğünü belirterek deniz ablukasının korunacağını ve İran’ın kara transfer hatlarını kesmeyi hedefleyen “Demir Kapı” operasyonunun uygulanacağını açıkladı.
Ekonomik Yaptırımların Kapsamı Genişletiliyor
G7 ülkelerinin dışişleri bakanlarına hitap eden Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’ın benimsediği stratejik yaklaşıma dair şu ifadeleri kullandı:
“Başkan’ın önünde yalnızca iki seçenek yok. Mesele yalnızca savaşa dönmek ya da saçma bir barış anlaşması imzalamak değil. Aptalca bir anlaşma yapmayacağız. Sahip olduğumuz üçüncü seçenek, şu anda yaptığımız şeyi yapmaya devam etmektir”
İran yönetiminin kendi iktisadi yapısına zarar verdiğini belirten Rubio, herhangi bir takvim kısıtlaması altında bulunmadıklarını ve diplomatik uzlaşma olasılığının düşük olduğunu savundu. Rubio, basın mensuplarına yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“İran bir anlaşmayı çok ister. Sorun şu ki, öne sürmeye devam ettikleri koşullar absürt. Yani şu anda ciddi bile değiller”
“Sonunda yemek yemek zorundasınız. Nihayetinde ekonomik gerçekler en radikal delinin bile kafasına dank eder. Dolayısıyla zaman geçtikçe bunun bir etkisi olacağını düşünüyorum”
“Şu anda İran’a çektirilen ekonomik acı olağanüstü boyutta ve katlanarak artıyor. Her geçen gün büyüyor. Aynı hedefe ekonomik araçlar ve ekonomik baskı yoluyla ulaşıyorsak askeri saldırılar düzenlememize gerek yok. Bu bir çıkmaz değil. İran küresel pazarda enerji satamama durumuyla bugüne kadar hiçbir zaman böylesine karşı karşıya kalmamıştı”
Bölgesel Tepkiler ve Güvenlik Endişeleri
Ticaret hatları ile uçuşların sınırlandırılması yönündeki ABD taleplerinin Türkiye, Irak ve Pakistan gibi bölge ülkelerinde istikrarsızlık kaygısı oluşturduğu kaydedildi. Yeni stratejinin, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in Devrim Muhafızları Ordusu ve hükümete ilettiği belirsizliğin bitirilmesi talimatıyla çeliştiği, bu durumun sahada gerilimi tırmandırabileceği ifade ediliyor.
Atlantic Council bünyesinde çalışmalar yürüten analist Danny Citrinowicz mevcut risk tablosunu şu değerlendirmeyle aktardı:
“İran’ın bu durumu süresiz olarak kabullenmek gibi bir niyeti yok. Tahran, Washington ve bölgesel ortakları için ekonomik ve güvenlik maliyetlerini artırmanın Amerikan politikasında bir değişikliği zorlamanın tek yolu olduğu sonucuna varabilir. Tehlike ortada: İran gerilimi tırmandırır, Washington karşılık verir ve her iki taraf da kendilerini zorunlu olarak istemedikleri başka bir askeri çatışmanın içinde bulur”
G7 toplantısında diplomatik çabaları aktaran Katar Başbakanı Al Sani ise uzlaşma zemininin bulunduğunu belirtti. Al Sani, Tahran yönetiminin anlaşmanın kısa sürede bozulabileceği yönündeki güvensizliğini gidermek üzere Çin ve Avrupa ülkelerinin sürece garantör sıfatıyla katılmasını önerdi.
