Uluslararası Enerji Ajansı, yayımladığı son raporda küresel dizel arzındaki yetersizliğin 2027 yılına kadar sürebileceğini kaydetti. Tüketimin tırmanacağı kış öncesinde stokların sert gerilemesi ve üretimdeki kesintiler piyasaları baskılarken, rekor seviyeye tırmanan rafineri marjları ile azalan ihracatın dünya genelinde enflasyon ve reel gelirler üzerindeki olumsuz etkileri artırdığı bildirildi.
Eylül döneminde varil başına takriben 95 dolara ulaşan dizel rafinaj marjları tarihi zirvesine çıktı. Reuters tarafından aktarılan bilgilere göre, İran savaşı kaynaklı saldırıların rafineri kapasitesi ile üretim süreçlerine vurduğu darbe fiyat artışında belirleyici rol oynadı. Aynı dönemde Orta Doğu ve Rusya menşeli toplam dizel dış satımı günlük 1,3 milyon varillik kayba uğradı.
Ajans, kış aylarında talebin zirveye ulaşması öncesinde stoklardaki mevsim normallerinin dışındaki büyük düşüşlerin ve üretim kısıtlarının piyasada baskı yarattığını belirtti.
Stratejik Rezervler ve Fiyat Baskısı
Sanayi, ulaşım ve tarım kollarındaki yaygın kullanım sebebiyle yükselen akaryakıt maliyetleri siyasi ve iktisadi baskıyı tırmandırıyor. Sanayileşmiş ülkelere danışmanlık yapan kurum bünyesindeki ortaklar, piyasayı dengelemek hedefiyle stratejik rezervlerden 100 milyon varil petrol ve dizelin dolaşıma sokulması için koordinasyon yürütüyor.
IEA, rekor seviyelere çıkan dizel fiyatlarının mal maliyetlerini yükselterek reel gelirleri, ekonomik faaliyetleri ve enflasyonu olumsuz etkilediğini belirtti.
Gelecek döneme ilişkin projeksiyonlarda, küresel petrol talebinin 2026 senesinde günlük 2,6 milyon varil daralacağı ve bu düşüşün yaklaşık yüzde 25’lik diliminin dizelden ileri geleceği hesaplanıyor. Aynı yıl günlük 5,8 milyon varil gerilemesi beklenen dünya petrol üretiminin ise 2027 senesinde yön değiştirerek günlük 7,7 milyon varil büyüyeceği öngörülüyor.
Üretimin tüketimi aşmasıyla birlikte piyasanın gelecek yıl yeniden arz fazlası fazına geçmesi bekleniyor. Buna karşın, rafinerilerin sene sonuna doğru hız kazanması beklenen faaliyetlerinin, bu yıl piyasada biriken ürün açığını kapatmaya kafi gelmeyeceğine dikkat çekiliyor.
