Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Norveç’in başkenti Oslo’da ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile bir araya gelmesinin ardından Washington yönetiminin Kiev ile istihbarat paylaşımını salı günü tekrar devreye aldığını duyurdu. Gerçekleşen diplomatik temaslarda iki ülke arasındaki erken uyarı sisteminin faaliyete geçtiği ve sivil kayıpların önlenmesinin amaçlandığı bildirildi.
Erken uyarı sisteminin siviller açısından taşıdığı öneme değinen Zelenski, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Erken uyarıdan bahsediyorum. Bu halkımız, çocuklar, yetişkinler ve siviller için çok önemli; çünkü bir balistiğin ne zaman geldiğini bilebiliyoruz. Bu yüzden Amerikan tarafına müteşekkiriz. Artık çalışıyor” dedi.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store’un ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın yanı sıra İngiltere, Avrupa Birliği ve NATO heyetleri katıldı. ABD Özel Temsilcisi Witkoff müzakerelere bizzat katılırken, Donald Trump’ın özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner video bağlantısıyla dahil oldu. Zelenskiy, diplomatik gerginliklere rağmen salonda olumlu bir tavır göstererek Witkoff ile kucaklaştı ve kendisine bir ödül sundu.
Diplomatik Temaslar ve Üçlü Zirve Hedefi
Görüşmelerin seyrine dair bilgi veren ve isminin gizli kalmasını isteyen bir ABD’li yetkili, Oslo toplantılarının “çok verimli” geçtiğini belirtti. Yetkili sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ukrayna yeni fikirler ve teklifler sundu, bunlar ayrıntılı olarak tartışıldı. Taraflar, Rusya ile temas kurma ve diplomatik süreci ilerletme konusunda koordineli bir yaklaşımda uzlaşma yönünde anlamlı ilerleme kaydetti” dedi.
Yetkili ayrıca ABD, Ukrayna ve Avrupa arasında atılacak adımlar hususunda “güçlü bir uyum” görüldüğünü dile getirdi. Witkoff ile Kushner’in; Zelenskiy, Trump ve Putin arasında üçlü görüşme yapılması yönündeki Kiev teklifini iletmek üzere Rus yönetimine baskı kuracağı bildirildi.
Toplantı sonrasında değerlendirmelerde bulunan Norveç Başbakanı Store:
“birkaç şeyi yoluna koyabildiği” için memnun olduğunu dile getirerek, “dün söylenenleri kurcalamaktan elde edilecek hiçbir şey olmadığını” ifade etti.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ise masada teknik ve temel başlıklarda ilerleme sağlandığını aktararak:
salı gününü “barış için iyi bir gün” olarak nitelendirdi.
Özel Temsilci Witkoff’un, üçlü müzakere teklifini iletmek ve temaslarda bulunmak amacıyla çarşamba günü St. Petersburg’a seyahat etmesi bekleniyor. Witkoff’un bu ziyarette, Nisan 2022’de İzyum işgali sırasında Rus güçlerince yakalanan ve dört yılı aşkın süredir tutuklu bulunan 70’li yaşlarındaki Amerikalı öğretmen Stephen Hubbard’ın serbest bırakılmasını isteyeceği kaydedildi.
Washington ile Kiev Hattındaki Ayrışma
Oslo buluşması; Donald Trump’ın Rusya’ya yönelik birtakım yaptırımları esnetmesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dizel mutabakatı duyurması ve Moskova ile yakınlaşmasının ardından Kiev-Washington ilişkilerinin gerildiği bir evrede gerçekleşti. Zelenski söz konusu yakıt mutabakatını Trump’ın İran politikasındaki başarısızlıkların doğurduğu “zayıf” bir adım olarak nitelemiş ve yaşanan tabloda kendisini “ihanete uğramış” hissettiğini ifade etmişti.
Ukraynalı yetkililer, Zelenski’nin eleştirilerini artırdığı son 10 günde ABD’nin Starlink imkanlarını kısıtladığını, savunma füzelerinin teslimatını ötelediğini ve istihbarat akışını sınırladığını öne sürdü. ABD yönetimi bu engellemeleri reddederken, cephede kayda değer ilerleme kaydedemeyen Rus ordusunun kış öncesinde Kiev ve diğer şehirlere yönelik balistik ve İHA akınlarını sıklaştırdığı aktarıldı.
Trump’tan Savaşın Sonlandırılması Talebi
Zelenski müzakere masasına hazır olduğunu Yinelerken, Washington’da bulunan Donald Trump barış sürecini tıkayan tarafın Rusya değil Ukrayna olduğunu savundu. Beyaz Saray Oval Ofis’te basın mensuplarına konuşan Trump:
“Ukrayna’nın bu savaşı bitirme zamanı geldi” değerlendirmesinde bulundu.
Çatışma sahasındaki son tabloya değinen Trump sözlerini şöyle sürdürdü:
“Olan şu ki, Rusya bunu tamamlamak istiyor. Rusya büyük bir makine. Sadece ilerlemeye devam ediyorlar. Çok büyük bir toprak parçasını aldılar ve bilirsiniz, Ukrayna’nın iyi veya kötü gittiğini söyleyebilirsiniz, ancak toprak her zaman, hafta be hafta daha da büyüyor. Sadece ileri doğru yürümeye devam ediyorlar. Sınırsız insan kaynakları var” ifadelerini kullandı.
Cephe hattının belirgin biçimde kilitlendiği bir süreçte değerlendirmelerde bulunan Trump, şu açıklamayı yaptı:
“Zelenski’nin bu savaşı çözüme kavuşturmayı istemesi gerekiyor ve eğer istemezse bence bu çok kötü bir şey olacak. Bakın, Ukrayna’ya muazzam miktarlarda yardım verdik. Karşılığında pahalı dizelden başka hiçbir şey alamadık” dedi.
