Bulgaristan eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz hattında yoğunlaşan insansız hava aracı hareketliliğinin ülkesinin güvenlik sahasını tehdit ettiğini vurgulayarak müttefiklerle acil istişare sürecinin başlatılması gerektiğini kaydetti. Neynsky, Karadeniz bölgesindeki istikrarsızlığın bertaraf edilmesi ve güvenlik risklerinin değerlendirilmesi amacıyla NATO Antlaşması’nın 4. maddesinin derhal masaya getirilmesi çağrısında bulundu.
Ülke basınında yer alan değerlendirmelerinde Karadeniz üzerindeki askeri hareketliliğe değinen eski bakan, bölgedeki risklerin ciddiyetini şu ifadelerle aktardı:
Çatışmanın Bulgaristan’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne ulaşarak ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğunu vurgulayan Neynsky, ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
Karadeniz’deki seyrüsefer ve denizcilik güvenliğinin doğrudan ülke ekonomisini ve halkın refahını etkilediğine dikkat çeken Neynsky, son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO’nun 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Farklar
Kuzey Atlantik İttifakı çerçevesinde düzenlenen 4. madde, herhangi bir üye devletin egemenliği, toprak bütünlüğü ya da güvenliği baskı altına girdiğinde müttefiklerin diplomatik istişare amacıyla toplanmasını öngörüyor. Askeri bir zorunluluk içermeyen bu mekanizma, bölgesel tehlikelere karşı ortak bir siyasi ve stratejik tavır alınmasını sağlıyor.
İttifakın en bağlayıcı kuralı niteliğindeki 5. madde ise üyelerden birine gerçekleştirilen silahlı taarruzu bütün ülkelere yapılmış kabul ederek ortak askeri savunma mekanizmasını harekete geçiriyor. 4. madde ise doğrudan silahlı harekat gerektirmeden, kriz büyümeden önce müttefikler arasında ortak tedbirlerin belirlenmesine zemin hazırlıyor.
Hükümetin kriz sürecindeki adımlarına da değinen eski bakan, güvenlik mekanizmalarının hızlandırılması gerektiğini belirtti:
Sofya yönetiminin kriz karşısındaki tutumunu da eleştiren Neynsky, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
