Mutfaklarda sıklıkla tercih edilen yapışmaz teflon pişirme kaplarının yıpranması ve aşırı ısınması durumunda havaya toksik kimyasallar salarak ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceği bildirildi. İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Doç. Dr. Müge Ensari Özay, çizilmiş yüzeylerin kanserojen risk barındırdığını belirterek mutfak gereçlerinin doğru kullanımı konusunda uyarılarda bulundu.
Pişirme alanlarında yaygın biçimde yer bulan teflon tencere ve tavaların içerdiği bileşenlerin yüksek ısı neticesinde oluşturabileceği olumsuzluklar araştırılmaya devam ediyor. Bu kaplardan yayılan dumanın teneffüs edilmesi halinde grip benzeri geçici rahatsızlıkların ortaya çıkabileceğini aktaran Doç. Dr. Müge Ensari Özay, geçmişte C8 olarak adlandırılan perfloroalkil asit maddesine dair yürütülen yasal süreçleri hatırlatarak şu değerlendirmede bulundu:
“Teflon tavalar ile ilgili toplum sağlığına verdiği zararlardan ötürü açılmış davalar var. Bu davalardan birinde 2005 yılında ABD Çevre Koruma Dairesi, teflon yapımının önemli bir bileşeni olan C8 olarak bilinen maddenin sağlık tehlikelerini onlarca yıldır örtbas ettiği için ilgili firmaya para cezası verdi. Teflon yapımında kullanılan PFOA (Perfloroalkil asit) olarak da bilinen C8 maddesinin kansere neden olduğu biliniyor. 2006 yılında EPA, PFOA’nın olası insan kanserojen sınıflandırmasında olduğunu doğruladı. Kanserin yanı sıra kadınlarda düşük riskini de artırdığını da söylemek mümkün.”
Teflon Bileşenleri ve Yüksek Sıcaklık Riskleri
Üretim süreçlerinde yaşanan değişimlere değinen Doç. Dr. Müge Ensari Özay, teflon kaplamalarda kullanılan güncel kimyasal yapılar hakkında şu ifadeleri kullandı:
“Ancak günümüzde artık PFOA teflon üretiminde kullanılmıyor. Teflon ürünlerinden PFOA çıkarılmış olsa da başka kimyasal bileşenler, yani PFAS (per- ve polifloroaklil maddeler) kullanılıyor. Teflon ürünlerde bulunan bu bileşenler sağlık açısından risk oluşturabilirler. Bu bileşenlerin doğasını ve insan vücudunu nasıl etkilediklerini daha iyi anlamak için araştırmalar devam ediyor.”
Yemek hazırlama süreçlerinde tava yüzeyinin dayanıklılığının ve sıcaklığının kontrol altında tutulmasının önemine değinen Doç. Dr. Özay, aşırı ısınmanın meydana getirdiği tehlikeleri şu sözlerle aktardı:
“Bilimsel çalışmalarda teflonun aşırı ısınmasıyla ilgili riskler de incelendi.
260°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda yapışmaz pişirme kaplarındaki teflon kaplamalar parçalanmaya başlayarak havaya toksik kimyasallar salar. Bu dumanların solunması polimer dumanı ateşi olarak bilinen geçici semptomlara yol açabilir. Titreme, ateş, baş ağrısı ve vücut ağrıları gibi geçici grip benzeri semptomlar oluşturur. Başlangıç, maruziyetten 4-10 saat sonra ortaya çıkar ve durum genellikle 12-48 saat içinde düzelir. Bazı vaka çalışmaları, aşırı ısınmış teflona maruz kalmanın akciğer hasarı gibi yan etkileri olduğunu da bildiriyor.”
Mutfak Gereçlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Kullanım ömrünü tamamlamış gereçlerin yenilenmesi ve pişirme ekipmanlarının korunması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Müge Ensari Özay, tavsiyelerini şu şekilde sıraladı:
Özellikle çizilmiş ve yıpranmış tavalar ‘kanserojen maddeler’ oluşturması nedeniyle kullanılmamalı,
Yemek pişirme esnasında çıkan dumanların solunmaması için iyi bir havalandırma tesisatının bulunmasına dikkat edilmeli,
Teflon tencere ve tavaların yüzeyini çizebilecek metal ve sert mutfak eşyaları kullanmaktan kaçınılmalı,
Yemeğin tencere ve tavalardaki metallerle temas halinde olduğu süre en aza indirilmeli,
Teflon kapları kullanmaya başlamadan önce çizilmeyi önlemek için az miktarda yağ kullanılmalı,
Ayrıca bakteri oluşumunu önlemek ve gıda kaynaklı hastalık riskini azaltmak için pişirme kapları her seferinde iyice temizlenmeli
