Arap Yarımadası’nı 2018 senesinde vuran Mekunu ve Luban kasırgalarının çöl zemininde su birikintileri oluşturması, çöl çekirgelerinin kontrolsüzce üremesine zemin hazırlayarak Doğu Afrika ile Güney Asya topraklarına kadar genişleyen son 70 yılın en yıkıcı istila dalgasını tetikledi.
Rubülhali Çölü’nde Üç Nesilde 8 Bin Kat Artış
Mayıs 2018’deki Mekunu ile aynı yılın ekim ayındaki Luban kasırgaları, Umman ve Yemen sınırlarına mevsim normallerinin yaklaşık beş katına varan 100 ila 300 mm yağış bıraktı. Bu tablonun Rubülhali Çölü’nde meydana getirdiği geçici su birikintileri, nemli toprak yapısıyla çekirge popülasyonunda kitlesel bir üreme sürecini başlattı.
Kuluçka süresi iki hafta, larva gelişimi altı hafta ve yetişkinlik olgunlaşması üç hafta süren elverişli ortamda, türün popülasyonu nesil başına 20 kat genişledi. İlk fırtınanın ardından kuruyan arazinin ikinci kasırgayla yeniden neme kavuşması sayesinde kesintisiz gelişen üç nesil sonunda toplam nüfus yaklaşık 8 bin katına çıktı ve Ocak 2019’da sürüler Yemen ile Suudi Arabistan’a yayıldı.
Ortalama ağırlığı 2 gram olan tek bir çöl çekirgesi gün içerisinde cüssesi kadar bitki örtüsünü tüketiyor. Kilometrekare başına 40 ila 80 milyon böceğin toplandığı yoğun sürüler günde 150 kilometre yol katedebilirken, bir kilometrekarelik alan içerisindeki küme her gün yaklaşık 35 bin kişinin besinine denk gelen 160 tonluk yeşil bitkiyi ortadan kaldırabiliyor.
Doğu Afrika ve Asya’ya Yayılan Zararlı Dalgası
2019 baharında İran, Pakistan ve Hindistan’a ulaşan istila, Aden Körfezi hattını aşarak Somali ve Etiyopya’ya sıçradı. Aralık 2019’daki Pawan Kasırgası’nın bölgedeki şartları uzatmasıyla birlikte 2020 başlarında Kenya, son yetmiş senenin en ağır çekirge kriziyle mücadele etmek zorunda kaldı.
Zararlının yayılmasını engelleme ve takip süreçlerinde şu etkenler belirleyici oldu:
Somali ile Yemen’deki çatışma ortamının üreme alanlarında saha incelemesi yapılmasını engellemesi
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki kaynakların yetersiz kalması
COVID-19 salgını kaynaklı kısıtlamaların uzman sevkiyatı ve tarım ilacı tedarikinde aksamalara yol açması
Hint Okyanusu’nun kuzeybatı kesiminde 2018’de 2, 2019’da ise 8 kasırganın oluşması, 1976 yılından bu yana kaydedilen en yüksek frekansa işaret etti. Deniz suyu sıcaklıklarındaki tırmanışın bu tür fırtınaları ve akabindeki biyolojik istila risklerini artırmaya devam ettiği bildirildi.
